Tim Nagtegaal

Gescheiden werelden in Lelystad

Hoe lang is het gescheiden verkeerssysteem in Lelystad nog houdbaar? Ooit bedacht vanuit een ideaal, maar in de praktijk heeft het een behoorlijk invloed op de leefbaarheid van de stad. Er zijn gescheiden werelden ontstaan waartussen ijle zones liggen waar soms geen teken van leven lijkt te zijn. De sociale veiligheid is daar het meest kwetsbaar. Er ligt voor Lelystad een grote kans om juist op die plekken de sociale veiligheid te verbeteren. Dit geldt vooral voor de positie van de voetganger en de fietser.

Lelystad is van oorsprong gebouwd voor de auto. De auto krijgt ruim baan en heeft bijna altijd voorrang op de fietser op punten waar zij elkaar kruisen. De fietser en voetganger worden langs routes gevoerd waar veelal geen interactie met wonen en voorzieningen plaats vindt. Er zijn fietspaden dwars door Lelystad waar bebouwing overal met hun achterkanten naartoe staat of bebouwing ontbreekt. Er zijn fietspaden langs de enorme anonieme drevenstructuur waar je niemand ziet of gezien wordt. Vooral in het donker fietsen mensen daar niet graag en dat is ook te merken in die 10 jaar dat ik vrijwel dagelijks door Lelystad heen fiets. Het ‘hoofdnet’ fiets bestaat uit breed geasfalteerde paden maar kent een hele lage fietsintensiteit. Soms komt het voor dat ik vroeg in de ochtend of ’s avonds in het donker op mijn route van- en naar het station niemand anders op de fiets tegen kom.

Het scheiden van verkeersstromen is in Lelystad o.a. gedaan vanwege de verkeersveiligheid. Op die manier heb je zo min mogelijk confrontaties tussen auto en fiets. Toch is dit een soort schijnveiligheid. Regelmatig zie ik op allerlei plekken in Lelystad mensen illegaal te voet of te fiets de dreven oversteken. Mensen nemen immers de kortste route. Hiermee komt de verkeersveiligheid uiteraard in het geding. Soms kom ik verdwaalde toeristen op de fiets tegen en dan vragen ze mij de weg. Zij snappen het verkeerssysteem in Lelystad niet. Wanneer men via Google Maps een fietsroute navigeert, wordt de route dwars over- en langs dreven geprojecteerd. Dit terwijl daar feitelijk helemaal geen fietspad ligt. Gelukkig heeft onlangs het fietsknooppuntennetwerk wel enige verbetering gebracht.

De fietser in Lelystad wordt gedwongen om steile fietsbruggen te bedwingen om de overkant van het niemandsland van de drevenstructuur te bereiken. Regelmatig zie ik fietsers afstappen omdat de steile hellingen teveel van het goede zijn. Ook moet de fietser vaak omfietsen omdat directe routes door de barrièrewerking van de drevenstructuur onmogelijk worden gemaakt. Als ik mijn zoontje met de fiets naar school breng, is de afstand per fiets 2x zo lang dan wanneer ik met de auto zou gaan. Dit omdat je met de auto direct de dreef kunt oversteken en met de fiets niet. Op die manier wordt het fietsgebruik ook totaal niet gestimuleerd. Bizar is het altijd om te zien hoeveel kinderen er in Lelystad met de auto naar school worden gebracht, of het nou mooi weer is of niet.

Door de overmaat van de drevenstructuur ontstaat er onoverzichtelijkheid en een soort van ‘polderblindheid’. Vrijwel wekelijks gebeuren er wel verkeersongevallen op de dreven. Dit komt omdat automobilisten de andere weggebruikers onvoldoende kunnen inschatten. Ook vanuit die optiek zou het goed zijn als de drevenstructuur compacter gemaakt wordt. Het komt ook ten goede aan het comfort van de fietser en de sociale veiligheid wordt daarmee geoptimaliseerd.

Er zou voor Lelystad een studie gedaan moeten worden met een analyse van de huidige sociale veiligheid en de mate van oriëntatie van bebouwing aan deze routes. Een visie van wat je daar aan zou willen veranderen. Daarbij de opgave om te onderzoeken waar er kansen liggen en interventies nodig zijn om dit te verbeteren. Ik ben zelf sterk voorstander van het compacter maken van de drevenstructuur waarbij de fietser parallel aan de auto gelegd wordt. De ene helft van het rijbaanprofiel is voor de auto en de andere helft kun je inrichten voor fiets- en voetganger. Door het compacter maken van het dreefprofiel ontstaan er een tal van ontwikkellocaties voor meer woningbouw en/of voorzieningen omdat er aan de randen veel ruimte over blijft.

In Amsterdam werk ik een aantal jaar aan de stedelijke vernieuwing binnen Geuzenveld en Slotermeer. Ook daar komen veel anonieme plekken voor. De Burgemeester Röellstraat is net als in Lelystad een vergelijkbare ijle zone, een niemandsland waar de bebouwing zich vanaf keert. Deze straat lijkt veel op de dreven van Lelystad. Rondom het profiel van de Burgemeester Röellstraat ligt nu een opgave om de buurten juist een gezicht te geven en de enorme overmaat van het verkeerskundig profiel meer compact en aantrekkelijk wordt gemaakt. Ook omdat daar ongelukken gebeuren, soms met dodelijke afloop. De studie naar verbetering van deze straat is momenteel in volle gang.

P10608697

P1060870